مجله ژوت
جوش یا آکنه چیست؟ | بررسی دلایل ایجاد جوش یا آکنه
شاید شما هم در دستهٔ افرادی هستید که از وجود جوشهای روی پیشانی، قفسهٔ سینه، شانهها و یا قسمت بالایی پشت کمر خود شکایت دارید و به دنبال راهی برای رفع این مزاحمان همیشگی میگردید. آکنه نوعی ضایعه پوستی بسیار شایع است که درصد بسیار بالایی از مردم جهان را حداقل یکبار در طول زندگی درگیر خود میکند. این ضایعه پوستی بر اثر مسدود شدن فولیکولهای مو با سلولهای مردهٔ پوست ایجاد میشود. بسته به اینکه آکنه به کدام دلیل در بدن شما ایجاد شده، راههای درمانی متنوعی را میتوانید انتخاب کنید. اگر میخواهید دربارهٔ آکنه یا جوشهای مزاحم و سمج بیشتر بدانید و با دلایل ایجاد آن آشنا شوید، این مطلب را تا انتها بخوانید.
آکنه یا جوش چیست؟
جوش نشانه ای از اختلال عملکرد بخش های تولید کننده چربی پوست است. در واقع جوش زائده ای کوچک است که از غدد چربی پوست ناشی شده، آلوده و ملتهب می گردد و در نتیجه ترشحات چرکین در پی دارد. عوامل مختلفی بر غدد چربی پوست و ایجاد جوش تاثیر میگذارند که باعث بوجود آمدن جوش در نقاط مختلف بدن میگردند. رایج ترین نقاط جوش در بدن صورت، گردن، کتف، کمر و بر روی بازوهای دست است. اگرچه ممکن است جوش در سایر نقاط بدن نیز رویت شود اما بطور معمول جوش ها در نقاط ذکر شده ظاهر می شوند.
علائم و نشانه های جوش و آکنه
آکنه بیشتر در نوجوانان دیده می شود؛ اما برای مبتلا شدن به عارضه پوستی، تنها سن مطرح نیست. افراد میتوانند در هر سنی آن را تجربه کنند. بر اساس تخمین پزشکان، حدود ۸۰ درصد افراد ۱۱ تا ۳۰ سال به نوعی با آکنه دست و پنجه نرم میکنند. طبق گفتهٔ متخصصان، بیشتر انسانها در مقطعی از زندگی خود، تحت تأثیر این بیماری پوستی قرار میگیرند. علائم آکنه بر اساس شدت بیماری به شکلهای مختلفی بروز پیدا میکند که شایعترین آنها عبارت است از:
- وجود دانههایی ریز و سر سفید با منافذ بسته روی پوست؛
- وجود جوشهای سر سیاه با منافذ باز یا بسته؛
- برجستگیهای کوچک و قرمز روی پوست؛
- جوشهای چرکی و دردناک مداوم؛
- تودههای بزرگ و دردناک زیر پوست؛
- تودههای چرکی و دردناک زیر پوست که در درازمدت و به صورت مداوم ایجاد میشوند.
مطالعه بیشتر: چگونه جوش صورت و بدن خود را از بین ببریم؟ | بررسی روش های مقابله با جوش و اکنه
دلایل به وجود آمدن جوش یا آکنه چیست؟
آکنه یا جوش که اغلب در میان مردم به عنوان جوش های غرور جوانی شناخته می شود، از جمله متداول ترین علت مراجعات به پزشک پوست است. از آن جایی که این ضایعه پوستی، تاثیر مستقیمی بر زیبایی انسان دارد و وجود آن باعث ایجاد زخم بر روی پوست و همچنین بروز احساس بد و عدم اعتماد بنفس می شود، بنابراین طبیعی است که افراد مبتلا به آن، به دنبال بهترین راه برای درمان آکنه باشند. معمولا، بیش از 90 درصد افراد در دوران بلوغ دچار بروز آکنه بر روی پوست می شوند. عواملی همچون نژاد و جنسیت، بر این عارضه پوستی تاثیری ندارد. شواهد نشان داده که بروز آکنه در زنان ممکن است حتی تا اواسط یا اواخر دهه 20 سالگی ادامه داشته باشد. زمانی که فولیکول های مو توسط غدد چربی یا سلول های مرده مسدود شود، آکنه به صورت جوش های سر سیاه یا سر سفید و حتی به صورت دانه های قرمز و ملتهب بروز می کند. به طور طبیعی، چربی (سبوم) ترشح شده از منافذ پوست، نقش محافظت کننده دارد. با افزایش تولید چربی، سبوم، منافذ فولیکول را تحریک می کند و باعث بروز آکنه می شود.
بررسی عوامل تحریک کننده جوش و آکنه
عوامل زیادی وجود دارد که باعث بروز آکنه و یا تشدید این بیماری پوستی میشود. مسلم است که تمام این عوامل برای ایجاد آکنه در یک فرد دست به کار نمیشوند! شما باید بر اساس شرایط زندگی و پیشینهٔ ژنتیکی خود به دنبال عامل ایجاد آکنه در بدنتان باشید. برخی از شایعترین عوامل ایجاد و یا تحریک آکنه عبارتاند از:
- ایجاد جوش بر اثر نوسانات سطح هورمون در دوران قاعدگی یا دوران یائسگی خانمها
- برو جوش به دلیل تغییرات هورمونی در دوران نوجوانی
- تاثیر ژنتیک بر بروز جوش و اکنه
- استرس مداوم که ترشح هورمون کورتیزول را افزایش میدهد
- رطوبت بالای بدن
- استفاده از محصولات بهداشتی روغنی و چرب
- استفاده از داروهایی خاص مانند: لیتیومها، کورتیکواستروئیدها و تستوسترونها
- استفاده از برخی غذاها، مانند غذاهای کربوهیدراتدار
- برداشتن زخم آکنههای قبلی
- آلودگی هوا و شرایط آبوهوایی خاص با رطوبت زیاد
- تماس زیاد با چربیهای مختلف؛ مانند نوع شغل و سر و کار داشتن با روغنها
- استفاده از لباسها و سرپوشهای چسبنده که باعث تعرق زیاد میشوند؛ مثل کلاههای ایمنی و ورزشی.
انواع جوش و آکنه
آکنهها انواع مختلفی دارند و با توجه به اینکه به کدام علت ایجاد شده باشند، نوع و شکل آنها نیز متفاوت است. برخی از انواع آکنه که بسیار شایع هستند، عبارتاند از:
جوشهای سر سیاه = COMEDON OPEN=BLACKHEAD
برجستگیهایی باز روی پوست هستند که با چربی و سلولهای مرده پر میشوند.
هـنـگامـــی که اندکی از جوش سر باز کرده و به سطح پوست نیز رسیده است.رنگ سیاه آن به علت ترکیب مالنین (رنگدانه پوست) با اکسیژن هوا میباشد. (اکسید مالنین)
جوشهای سرسفید= WHITE HEAD=CLOSED COMEDON
برجستگیهایی بسته روی پوست که از چربی و سلولهای مرده تشکیل میشوند.
هنگامی که کانال فـولـیـکول مو کـامـال مـسـدود بـوده و جـوش زیـر سـطـح پـوسـت واقــع اسـت. جوش حاوی سبـــوم، باکتری و سلولهای مـرده پوست میباشد.
آکنهٔ قارچی
برجستگیهایی ملتهب با خارش که از مخمر زیاد در فولیکولهای مو ایجاد میشوند.
جوش های کیستی
جوشهای چرکی و برجستگیهای بزرگی که باید توسط پزشک تخلیه شوند و در بیشتر مواقع اسکار ایجاد میکنند.
جوشهای والگاریس
جوشهای والگاریس به دو نوع التهابی و غیر التهابی تقسیم بندی میگردد:
جوشهای غیر التهابی والگاریس: این جوشها به جوشهای کمدون (COMEDON) مشهور هستند که شامل جوشهای سر سفید و سر سیاه می شوند.
جوشهای التهابی والگاریس: این جوشها هنگامی پدید می آیند که محتویات جوش به نسوج اطراف انتشار می یابد:
- پاپول = PAPULE : بــه جـوش هــای کــوچــک، صورتی رنگ، سفت و تـوپر، حساس به لمس و انــدکــی برجسته اطالق میگردد. پاپولها در پی واکــنش به پروسه آکنه ایجاد میگردند )عفونت و یا خـراشیدگی پوست، تجـمـع تــرشحات نسوج پـوسـت و یـا هایپرتروفی سلولهای پوست(. این جوشها فاقد چرک میباشند.
- پوستول(جوش قرمز) = PIMPLE=PUSTULE : جوشهای چرکی میباشند. قرمز رنگ و شکننده مـیباشند. علت آن ترکیدن جوش و انتشار آن به اطراف ضایعه و هجوم گلبولهای سفید به سمت جوش می بـاشـد. جوش های قرمز از گلبولهای سـفید، سلولهای مرده پوست و سبوم تشکیل یافته اند.
- نودول( کیست) = NODULE=CYST: موارد شدید آکنه میباشند که مشخصه آنها جوشهای بزرگ و عمیق،دردناک،سفت،چرکین و ملتهب میباشد. ندولها جوشهای دردناک و بزرگ که در عمق پوست ایجاد میشوند.
- کونگلوبتا = CONGLOBATE ACNE: شدیدترین فرم آکنه والگاریس میباشد که در مردان بیشتر رایج است. مشخصات آن چنین است: ضایعات جوش مانند متعدد، وسیع و پیوسته که در دستها، صورت، پشت و زانوها مشاهده میگردد.
مطالعه بیشتر: نیاسینامید چیست؟
مراحل ایجاد جوش
ایجاد جوش معمولاً زمانی آغاز میشود که ترشح چربی پوست افزایش پیدا کند و سلولهای مرده در اطراف منافذ تجمع پیدا کنند. در نتیجه، منافذ پوست بسته شده و محیط مناسبی برای افزایش باکتریهای مرتبط با آکنه و ایجاد التهاب فراهم میشود. با ادامه این فرایند، قرمزی، تورم و ضایعات مختلف آکنه مانند جوشهای سرسیاه، سرسفید و جوشهای التهابی شکل میگیرند. شدت و نوع جوش میتواند تحت تأثیر عواملی مانند تغییرات هورمونی، ژنتیک، استرس و شرایط محیطی متفاوت باشد. به طور خلاصه مراحل ایجاد اکنه به شرح زیر است:
- افزایش ترشح چربی پوست: فعالیت بیشتر غدد چربی باعث تولید سبوم اضافی و چربتر شدن سطح پوست میشود.
- تجمع سلولهای مرده: سلولهای مرده در اطراف منافذ تجمع پیدا کرده و روند طبیعی بازسازی پوست را مختل میکنند.
- بسته شدن منافذ: ترکیب چربی اضافی و سلولهای مرده باعث مسدود شدن منافذ و ایجاد جوشهای سرسیاه یا سرسفید میشود.
- افزایش باکتریهای مرتبط با آکنه: در منافذ بسته، شرایط برای افزایش باکتریهای مرتبط با آکنه فراهم میشود.
- ایجاد التهاب: واکنش پوست به این فرایند میتواند باعث قرمزی، تورم و شکلگیری جوشهای التهابی شود.
- تشدید و گسترش آکنه: در صورت ادامه عوامل ایجادکننده، تعداد و شدت جوشها افزایش پیدا میکند و ممکن است لک یا جای جوش نیز باقی بماند.
عوامل تشدید کننده آکنه یا جوش کدام اند؟
علاوه بر مواردی که در مورد عوامل ایجاد جوش ببه آنها پرداخته شد، عوامل دیگری نیز وجود دارند که بتعث تشدید بروز جوش و اکنه می شوند. برخی از این عوامل عبارتند از:
- تغییر میزان هورمون ها در جنس مونث در سن بلوغ یا ۷-۲ روز قبل از شروع قاعدگی
- استفاده از مواد آرایشی یا مواد مرطوب کننده چرب
- مواجه شدن با چربی در محیط کار) مثل کار در آشپزخانه (
- فشار ناشی از کلاه یا تجهیزات ایمنی و ورزشی، کوله پشتی، گردنبند سفت یا لباس های ورزشی تنگ
- تحریک کننده های محیطی مثل آلودگی هوا و رطوبت
- خراش وارد کردن با فشار و کندن و مالش خشن پوست
- استرس
- پوست چرب
- مواجهه با هوای بسیار گرم یا سرد
- بعضی بیماری های مزمن پوستی مثل درماتیت سبورئیک
- دمودکس
سخن پایانی درباره جوش و اکنه و عوامل ایجاد جوش
جوش و آکنه از مشکلات شایع پوستی هستند که میتوانند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تغییرات هورمونی، افزایش ترشح چربی پوست، تجمع سلولهای مرده، بسته شدن منافذ، عوامل ژنتیکی، استرس و برخی عوامل محیطی ایجاد یا تشدید شوند. شناخت علت اصلی آکنه و انتخاب روش درمان متناسب با نوع و شدت آن، نقش مهمی در کنترل جوش و جلوگیری از ایجاد لک و جای جوش دارد. رعایت روتین مناسب مراقبت از پوست، پاکسازی منظم و استفاده از محصولات سازگار با نوع پوست میتواند به بهبود شرایط پوست کمک کند؛ با این حال، در صورت شدید یا مداوم بودن آکنه، بهتر است برای تشخیص علت و انتخاب روش درمان مناسب با پزشک متخصص پوست مشورت شود.
