جوش یا آکنه چیست؟ | بررسی دلایل ایجاد جوش یا آکنه و درمان جوش

شاید شما هم در دستهٔ افرادی هستید که از وجود جوش‌های روی پیشانی، قفسهٔ سینه، شانه‌ها و یا قسمت بالایی پشت کمر خود شکایت دارید و به دنبال راهی برای رفع این مزاحمان همیشگی می‌گردید. آکنه نوعی ضایعه پوستی بسیار شایع است که درصد بسیار بالایی از مردم جهان را حداقل یکبار در طول زندگی درگیر خود می‌کند. این ضایعه پوستی بر اثر مسدود شدن فولیکول‌های مو با سلول‌های مردهٔ پوست ایجاد می‌شود. بسته به این‌که آکنه به کدام دلیل در بدن شما ایجاد شده، راه‌های درمانی متنوعی را می‌توانید انتخاب کنید. اگر می‌خواهید دربارهٔ آکنه یا جوش‌های مزاحم و سمج بیشتر بدانید و با دلایل ایجاد آن‌ آشنا شوید، این مطلب را تا انتها بخوانید.

آکنه یا جوش چیست؟

جوش نشانه ای از اختلال عملکرد بخش های تولید کننده چربی پوست است. در واقع جوش زائده ای کوچک است که از غدد چربی پوست ناشی شده، آلوده و ملتهب می گردد و در نتیجه ترشحات چرکین در پی دارد. عوامل مختلفی بر غدد چربی پوست و ایجاد جوش تاثیر میگذارند که باعث بوجود آمدن جوش در نقاط مختلف بدن میگردند. رایج ترین نقاط جوش در بدن صورت، گردن، کتف، کمر و بر روی بازوهای دست است. اگرچه ممکن است جوش در سایر نقاط بدن نیز رویت شود اما بطور معمول جوش ها در نقاط ذکر شده ظاهر می شوند.

مهمترین علائم جوش و آکنه

آکنه بیشتر در نوجوانان دیده می شود؛ اما برای مبتلا شدن به عارضه پوستی، تنها سن مطرح نیست. افراد می‌توانند در هر سنی آن را تجربه کنند. بر اساس تخمین پزشکان، حدود ۸۰ درصد افراد ۱۱ تا ۳۰ سال به نوعی با آکنه دست و پنجه نرم می‌کنند. طبق گفتهٔ متخصصان، بیشتر انسان‌ها در مقطعی از زندگی خود، تحت تأثیر این بیماری پوستی قرار می‌گیرند. علائم آکنه بر اساس شدت بیماری به شکل‌های مختلفی بروز پیدا می‌کند که شایع‌ترین آن‌ها عبارت است از:

• وجود دانه‌هایی ریز و سر سفید با منافذ بسته روی پوست؛
• وجود جوش‌های سر سیاه با منافذ باز یا بسته؛
• برجستگی‌های کوچک و قرمز روی پوست؛
• جوش‌های چرکی و دردناک مداوم؛
• توده‌های بزرگ و دردناک زیر پوست؛
• توده‌های چرکی و دردناک زیر پوست که در درازمدت و به صورت مداوم ایجاد می‌شوند.

مطالعه بیشتر: تاثیر کم خوابی بر سلامت پوست و مو

دلایل به وجود آمدن جوش یا آکنه

آکنه یا جوش که اغلب در میان مردم به عنوان جوش های غرور جوانی شناخته می شود، از جمله متداول ترین علت مراجعات به پزشک پوست است. از آن جایی که این ضایعه پوستی، تاثیر مستقیمی بر زیبایی انسان دارد و وجود آن باعث ایجاد زخم بر روی پوست و همچنین بروز احساس بد و عدم اعتماد بنفس می شود، بنابراین طبیعی است که افراد مبتلا به آن، به دنبال بهترین راه برای درمان آکنه باشند. معمولا، بیش از 90 درصد افراد در دوران بلوغ دچار بروز آکنه بر روی پوست می شوند. عواملی همچون نژاد و جنسیت، بر این عارضه پوستی تاثیری ندارد. شواهد نشان داده که بروز آکنه در زنان ممکن است حتی تا اواسط یا اواخر دهه 20 سالگی ادامه داشته باشد. زمانی که فولیکول های مو توسط غدد چربی یا سلول های مرده مسدود شود، آکنه به صورت جوش های سر سیاه یا سر سفید و حتی به صورت دانه های قرمز و ملتهب بروز می کند. به طور طبیعی، چربی (سبوم) ترشح شده از منافذ پوست، نقش محافظت کننده دارد. با افزایش تولید چربی، سبوم، منافذ فولیکول را تحریک می کند و باعث بروز آکنه می شود.

عوامل تحریک کننده جوش و آکنه

عوامل زیادی وجود دارد که باعث بروز آکنه و یا تشدید این بیماری پوستی می‌شود. مسلم است که تمام این عوامل برای ایجاد آکنه در یک فرد دست به کار نمی‌شوند! شما باید بر اساس شرایط زندگی و پیشینهٔ ژنتیکی خود به دنبال عامل ایجاد آکنه در بدنتان باشید. برخی از شایع‌ترین عوامل ایجاد و یا تحریک آکنه عبارت‌اند از:

• نوسانات سطح هورمون در دوران قاعدگی خانم‌ها؛
• تغییرات هورمونی در دوران نوجوانی؛
• ژنتیک؛
• استرس مداوم که ترشح هورمون کورتیزول را افزایش می‌دهد؛
• رطوبت بالای بدن؛
• استفاده از محصولات بهداشتی روغنی و چرب؛
• تغییرات هورمونی در دوران یائسگی؛
• استفاده از داروهایی خاص مانند: لیتیوم‌ها، کورتیکواستروئیدها و تستوسترون‌ها؛
• استفاده از برخی غذاها، مانند غذاهای کربوهیدرات‌دار؛
• برداشتن زخم آکنه‌های قبلی؛
• آلودگی هوا و شرایط آب‌وهوایی خاص با رطوبت زیاد؛
• تماس زیاد با چربی‌های مختلف؛ مانند نوع شغل و سر و کار داشتن با روغن‌ها؛
• استفاده از لباس‌ها و سرپوش‌های چسبنده که باعث تعرق زیاد می‌شوند؛ مثل کلاه‌های ایمنی و ورزشی.

مطالعه بیشتر: تأثیر تغذیه بر پوست و مو

بررسی انواع جوش و آکنه ACNE

آکنه‌ها انواع مختلفی دارند و با توجه به این‌که به کدام علت ایجاد شده باشند، نوع و شکل آن‌ها نیز متفاوت است. برخی از انواع آکنه که بسیار شایع هستند، عبارت‌اند از:

جوشهای سر سیاه = COMEDON OPEN=BLACKHEAD

جوش‌های سر سیاه برجستگی‌هایی باز روی پوست هستند که با چربی و سلول‌های مرده پر می‌شوند. هـنـگامـــی که اندکی از جوش سر باز کرده و به سطح پوست نیز رسیده است. رنگ سیاه آن به علت ترکیب مالنین (رنگدانه پوست) با اکسیژن هوا است. (اکسید مالنین)

جوشهای سرسفید= WHITE HEAD=CLOSED COMEDON

جوش‌های سر سفید برجستگی‌هایی بسته روی پوست که از چربی و سلول‌های مرده تشکیل می‌شوند. هنگامی که کانال فـولـیـکول مو کـامـال مـسـدود بـوده و جـوش زیـر سـطـح پـوسـت واقــع اسـت. جوش حاوی سبـــوم، باکتری و سلولهای مـرده پوست میباشد.

جوش یا آکنه قارچی

برجستگی‌هایی ملتهب با خارش که از مخمر زیاد در فولیکول‌های مو ایجاد می‌شوند.

جوشهای والگاریس

جوشهای والگاریس به دو نوع التهابی و غیر التهابی تقسیم بندی میگردد:

جوشهای غیر التهابی: این جوشها به جوشهای کمدون (COMEDON) مشهور می باشند که شامل جوشهای سر سفید و سر سیاه میشوند.

جوش های التهابی: این جوشها هنگامی پدید می آیند که محتویات جوش به نسوج اطراف انتشار می یابد:

• پاپول = PAPULE: بــه جوش های کوچک، صورتی رنگ، سفت و تـوپر، حساس به لمس و انــدکــی برجسته اطلاق میگردد. پاپولها در پی واکــنش به پروسه آکنه ایجاد میگردند. (عفونت و یا خـراشیدگی پوست، تجـمـع تــرشحات نسوج پـوسـت و یـا هایپرتروفی سلولهای پوست). پاپول‌ها برجستگی‌هایی کوچک و قرمز که ملتهب و فاقد چرک هستند.
• پوستول (جوش قرمز) = PIMPLE=PUSTULE: پوستول ها جوشهای چرکی قرمز رنگ و شکننده هستند. علت آن ترکیدن جوش و انتشار آن به اطراف ضایعه و هجوم گلبولهای سفید به سمت جوش است. جوش های قرمز از گلبولهای سـفید، سلولهای مرده پوست و سبوم تشکیل یافته اند.
• نودول (کیست) = NODULE=CYST: نودول ها موارد شدید آکنه هستند که مشخصه آنها جوشهای بزرگ و عمیق، دردناک، سفت، چرکین و ملتهب است. ندول‌ها جوش‌های دردناک و بزرگ هستند که در عمق پوست ایجاد می‌شوند. جوش‌های چرکی و برجستگی‌های بزرگی که باید توسط پزشک تخلیه شوند و در بیشتر مواقع اسکار ایجاد می‌کنند.
• کونگلوبتا = CONGLOBATE ACNE: کونگلوبیتا شدیدترین فرم آکنه والگاریس است که در مردان بیشتر رواج دارد. مشخصات آن چنین است:
  ضایعات جوش مانند متعدد، وسیع و پیوسته که در دستها، صورت، پشت و زانوها مشاهده میگردد.

مراحل ایجاد جوش و اکنه

درمان جوش و آکنه

شاید بهترین روش درمان، جلوگیری از ایجاد آکنه باشد! البته این کار برای پوست‌هایی که مستعد هستند، بسیار دشوار است؛ اما استفاده از برخی محصولات بهداشتی می‌تواند از شدت آکنه‌ها بکاهد و در موارد بسیاری، مانع ایجاد آن‌ها شود. به عنوان مثال، کرم‌های ضد جوش که برای انواع آکنه مناسب هستند در منافذ پوست نفوذ کرده و آکنه‌ها و جوش‌های ایجاد شده را خشک می‌کنند. همچنین مانع ایجاد آکنه‌های شدید و بزرگ می‌شوند. آکنه‌ها در شکل‌های مختلف بروز پیدا می‌کنند و جنس پوست بر روی انتخاب نوع درمان اثرگذار است؛ برای مثال: ممکن است درمان جوش سرسیاه پوست چرب با درمان همان جوش بر روی پوست خشک متفاوت باشد. همچنین، عواملی مانند سن و شدت بیماری نیز بر روی انتخاب نوع درمان مؤثر است. به طور کلی چند نوع درمان متداول وجود دارد که عبارت‌اند از:

• تجویز داروهای موضعی مانند: ژل‌ها، داروهای شست‌وشو، پاک‌کننده‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها و لوسیون‌ها
• تجویز داروهای خوراکی مانند: آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد بارداری (برای خانم‌ها)، ایزوترتینوئین‌ها و…
• لیزر
• لایه‌برداری شیمیایی

مطالعه بیشتر: اهمیت استفاده از کرم ضد آفتاب

4 عامل اصلی ایجاد آکنه

1-افزایش هورمون های جنسی مردانه موسوم به آندروژن ها است .این هورمون طی بلوغ در هر دو جنس افزایش یافته و سبب بزرگی غدد سباسه و ترشح بیشتر سبوم می شود.

2-تغییرات هورمونی در حاملگی یا مصرف قرص های خوراکی ضدبارداری نیز سبب بروز آکنه می شوند.

3-عوامل ژنتیکی نیز ممکن است در این امر دخیل باشند.

4-برخی داروها مثل آندروژن ها و لیتیوم سبب آکنه می شوند.

عوامل تشدید کننده آکنه یا جوش کدام اند؟

▪ تغییر میزان هورمون ها در جنس مونث در سن بلوغ یا ۷-۲ روز قبل از شروع قاعدگی
▪ استفاده از مواد آرایشی یا مواد مرطوب کننده چرب
▪ مواجه شدن با چربی در محیط کار) مثل کار در آشپزخانه (
▪ فشار ناشی از کلاه یا تجهیزات ایمنی و ورزشی، کوله پشتی، گردنبند سفت یا لباس های ورزشی تنگ
▪ تحریک کننده های محیطی مثل آلودگی هوا و رطوبت
▪ خراش وارد کردن با فشار و کندن و مالش خشن پوست
▪ استرس
▪ پوست چرب
▪ مواجهه با هوای بسیار گرم یا سرد
▪ بعضی بیماری های مزمن پوستی مثل درماتیت سبورئیک
▪ دمودکس

سخن پایانی درباره جوش و اکنه و دلایل ایجاد آن